TANITIM ÇALIŞMALARI

Tanıtım çalışmalarımız yurtiçi ve yurtdışı tanıtım olarak iki yönlü gerçekleşmektedir.  Yurtiçi ve yurtdışı tanıtım çalışmalarımız;
1- Söyleşi, Konferans, Açıkoturum, Panel ve Sempozyum gibi bilimsel toplantılar,
2- Gösteriler,
3- Festivaller ana başlıkları altında gerçekleştirilmektedir.

Geleneksel Türk Tiyatrosunu yurtiçi ve yurtdışında tanıtmak amacıyla pek çok konferanslar verilmiş, söyleşiler yapılmıştır. Görsel materyaller kullanılarak verilen konferans ve söyleşiler büyük ilgiyle dinlenmiştir.
Panel ve Sempozyumlar
a)    Dünyada ve Bizde Gölge ve Kukla Tiyatrosu , (Panel) 1993/Adana,
b)    Karagöz ve Bursa Sempozyumu, 1994 Bursa ,
c)    Karagöz ve Bursa Sempozyumu, 1995 Bursa,
d)    Karagöz ve Dünyada Kukla ve Gölge Oyunları Sempozyumu, 1997/Bursa,
e)    Geleneksel Tiyatronun Bugünü ve Geleceği Paneli, 1997, Ankara,
f)     Geleneksel Tiyatronun Sorunları ve Çözüm Yolları Sempozyumu, 16-28 Kasım 1998 Bolu, (Kültür Bakanlığı Halk Kültürlerini Araştırma ve Geliştirme Genel Müdürlüğü işbirliği ile),
g)    Anma Panelleri, 26 Aralık 2001 Ankara, 27 Aralık 2001 İstanbul. (Karagöz ve kukla sanatımıza emeği geçen ve vefat eden sanatçılarımızdan Hayali Küçük Ali, Hadi Poyrazoğlu, Hayali Torun Çelebi, Ragıp Tuğtekin, Nevzat Açıkgöz, Nejat Öznaçar ve İhsan Dizdar’ın sanat anlayışları ve bu sanatlarımızın yaşatılmasına olan katkıları anlatıldı)
h) Bizde ve Dünyada Kukla ve Gölge Oyunu Sempozyumu, 2002/Bursa,
i) Karagöz ve Kukla Tiyatromuzun Gelişimi ve Bu günkü Durumu Konulu Panel, 2004 İstanbul (Yapı Kredi Bankası Kültür Sanat Yayın A.Ş. Genel Müdürlüğü işbirliği ile).

Merkezimizin yaptığı bilimsel toplantıların dışında başka kuruluşların yaptığı toplantılarda Karagöz ve kukla sanatının ve sanatçılarımızın sorunları dile getirilmiştir. Kültür Bakanlığı ile TOBAV’ ın birlikte düzenledikleri Tiyatro Kurultaylarına ( 1991 de İstanbul’da, 1997 de Mersinde) katılınmıştır. 

Gösteriler; Karagöz ve kukla tiyatrosunu çocuklara ve gençlere tanıtmak  amacıyla yapılmaktadır. Yerel yönetimlerle işbirliği yapılarak düzenledikleri şenlik ve festivallerde gösteriler gerçekleştirilmektedir. Ayrıca her yıl Aralık ayı içerisinde Ankara’da gerçekleştirdiğimiz Karagöz Günleri etkinlikleri çerçevesinde özellikle bakımevlerindeki çocuklara, huzurevlerindeki yaşlılara ve gecekondularda yaşayan ömründe hiç tiyatro görmemiş çocuklara  gösteriler yapılmaktadır.

Bu konudaki en iyi tanıtımımız Kültür Bakanlığı ile işbirliğinde gerçekleştirdiğimiz “Karagöz ve  Kukla Sanatını Destekleme Projesi” çerçevesinde yapılan  gösteriler olmuştur. İlki 20 Aralık 1997 – 28 Şubat 1998 tarihleri arasında Ankara, Adana, Balıkesir, Çankırı, İçel, İstanbul, Sinop illeri ile İçel –Tarsus ve Tekirdağ Malkara ilçelerinde yapılan etkinliğin ikincisi 1998 yılı içerisinde Cumhuriyetimizin Kuruluşunun 75. Yılı Kutlamaları çerçevesinde  Afyon, Bilecik, Bolu, Çanakkale, Diyarbakır, Erzincan, Gaziantep, Giresun, Hatay, İçel, Kastamonu, Ordu, Samsun ve Şanlıurfa illerinde, Osmanlı Devleti’nin 700. Kuruluş Yıldönümü Etkinlikleri çerçevesinde 15 Ekim-10 Aralık 1999 tarihleri arasında Amasya, Ankara, Aydın, Eskişehir, İstanbul, Kayseri, Konya, Manisa, Muğla, Siirt, Tokat ve Trabzon illerinde yapılmıştır. Toplam 120 ye yakın gösterinin gerçekleştirildiği  bu etkinliklerde kır beş bine yakın seyirciye ulaşılmıştır. Bütün gösteriler ücretsiz olarak gerçekleştirilmiştir.

Bursa Şubemiz ise haftanın belirli günlerinde Bursa Karagöz Evi’nde yıllardır aksatmadan Karagöz gösterileri düzenlemektedir. Yine Karagöz Evi’nde oluşturduğu daimi Karagöz Tasvirleri ve Kukla sergisini ilgililerin hizmetine sunmaktadır. Hem gösterileri hem de sergiyi Bursa’ya gelen yabancı turistler de ilgiyle izlemektedir.

Festivaller ulusal ve uluslar arası olarak gerçekleştirilmektedir. Ulusal Festivaller gezici olarak değişik illerde yapılmakta, Karagöz, kuklanın yanı sıra ortaoyunu, meddahlık gibi geleneksel Türk tiyatrosunun diğer dalları da tanıtılmaya çalışılmaktadır.
Ulusal Festivaller
1- 5.Geleneksel Türk Tiyatrosu Festivali, 10-15 Ekim 1991, Antalya (Kültür Bakanlığı,  Anadolu Folklor Vakfı, Antalya Valiliğinin işbirliği ile),
2- Bursa Mili Karagöz Festivali, 1993 (Bursa Büyükşehir Belediyesinin işbirliği ile ),
3- Geleneksel Tiyatro Festivali, 19-21 Kasım 2000/Eskişehir (Kültür Bakanlığı ve Eskişehir Valiliğinin işbirliği ile),
4- Geleneksel Tiyatro Festivali, 18-20 Aralık 2002, Samsun, Amasya, Sinop
(Kültür Bakanlığı, Samsun, Amasya ve Sinop Valiliklerinin işbirliği ile).
      
Uluslar arası Festivaller kendi kukla ve gölge oyunumuzun yanı sıra başka ülkelerin kukla ve gölge oyunlarını ülkemizde tanıtmak,  kukla ve gölge sanatımızla birlikte ülkemizin kültürel zenginliğini ve doğal güzelliklerini başka ülkelere tanıtmak amacıyla gerçekleştirilmektedir. 1993 yılından itibaren aksatılmadan gerçekleştirilen bu festivaller Avrupa Sanat Birliği PAYE, UNIMA Merkezi ve Amerika Birleşik Devletleri UNIMA Merkezinin yayınladığı Uluslar Arası Kukla Festivalleri Takviminde  yer almaktadır. Özellikle İzmir’de iki yılda bir gerçekleştirilen Uluslar Arası Kukla ve Gölge Oyunları Festivaline çok sayıda grup katılmak istemektedir. Ancak gerekli finansı zamanında ve yeterli miktarda bulamadığımız için organizasyonda büyük zorluklar yaşıyoruz.

Uluslararası Festivaller
1- 1.Uluslar Arası Geleneksel Tiyatro Festivali, 10-15 Ekim 1993, Aksaray, Kırşehir (Kültür Bakanlığı, Aksaray, Kırşehir Belediye Başkanlıkları ve TOBAV ‘ ın  işbirliği ile),
2- I.Uluslar Arası Bursa Karagöz Festivali, 27-30 Kasım 1994 (Bursa Büyükşehir Belediyesi, Bursa Kültür Sanat ve Turizm Vakfı’nın  işbirliği ile),
3- 2.Uluslar Arası Kukla ve Gölge Oyunları Festivali, 23-26 Ekim 1993, Adana (Kültür Bakanlığı ve Adana Valiliği’nin  işbirliği ile),
4- 3.Uluslar Arası Bursa Karagöz Festivali, 27-30 Kasım 1995 (Bursa Büyükşehir Belediyesi, Bursa Kültür Sanat ve Turizm Vakfı’nın  iş birliği ile),
5- 3.Uluslar Arası Geleneksel Tiyatro Festivali, 8-11 Ekim 1997, İzmir (Kültür Bakanlığı, İzmir Valiliği, Anadolu Erenleri Kültür ve Sanat Vakfı  işbirliği ile),
6- 4.Uluslar Arası Bursa Karagöz Festivali, 27-30 Kasım 1997 ((Bursa Büyükşehir
Belediyesi, Bursa Kültür Sanat ve Turizm Vakfı’nın işbirliği ile ),
7- 5.Uluslar Arası Bursa Karagöz Festivali, 16-20 Kasım 1998 ((Bursa Büyükşehir
Belediyesinin Bursa Kültür Sanat ve Turizm Vakfının işbirliği ile ),
8- 4.Uluslar Arası Geleneksel Tiyatro Festivali,  21-25 Kasım 1999/İzmir (Kültür
Bakanlığı, Ege Üniversitesi Rektörlüğü, İzmir Valiliği, İzmir Büyükşehir, Bornova, Karşıyaka ve Gaziemir Belediyelerinin işbirliği ile),
9- 6.Uluslar Arası Bursa Karagöz Festivali, 13-17 Kasım 200, Bursa (Bursa Büyükşehir Belediyesi, Bursa Kültür Sanat ve Turizm Vakfı’nın işbirliği ile).
10- 5.Uluslar Arası Geleneksel Tiyatro Festivali, 10-15 Ekim 2001, İzmir (Kültür Bakanlığı, Ege Üniversitesi Rektörlüğü, İzmir Valiliği, İzmir Büyükşehir, Bornova, Karşıyaka ve Gaziemir Belediyelerinin işbirliği ile),
11- Uluslar Arası 7.Bursa Karagöz Festivali, 12-16 Kasım 2001, Bursa (Bursa Büyükşehir  Belediyesi, Bursa Kültür Sanat ve Turizm Vakfı’nın işbirliği ile),
12- Uluslar Arası 8.Bursa Karagöz, Kukla ve Gölge  Oyunları  Festivali, 10-14 Aralık 2002,Bursa (Bursa Büyükşehir Belediyesi,  Bursa Kültür Sanat ve Turizm Vakfı’nın   işbirliği ile),
13- 6.Uluslar arası Kukla ve Gölge Oyunları Festivali, 15-19 Aralık 2003,İzmir (Kültür ve Turizm Bakanlığı,  İzmir Valiliği, İzmir Büyükşehir, Balçova, Bornova, Karşıyaka,  Gaziemir, Narlıdere  Belediyeleri, Cumhuriyet Kültür ve Tanıtım Vakfı’nın  işbirliği ile),
14- Uluslar arası 9. Bursa Karagöz, Kukla ve Gölge  Oyunları  Festivali, 8-13 Aralık 2003, Bursa (Bursa Büyükşehir Belediyesi,   Bursa Kültür Sanat ve Turizm Vakfı’nın  işbirliği ile)
15- Uluslar arası 11. Bursa Karagöz, Kukla ve Gölge Oyunları Festivali, 22-27 Kasım 2004, Bursa ( Bursa Büyükşehir Belediyesi, Bursa Kültür Sanat ve Turizm Vakfı’nın  işbirliği ile).
16- 7.Uluslararası Kukla ve Gölge Oyunları Festivali, 10-15 Ekim 2005, İzmir (Başbakanlık Tanıtma Fonu, İzmir Büyükşehir, Bornova ve Karşıyaka Belediyelerinin katkılarıyla).
17- Uluslar arası 12. Bursa Karagöz Kukla ve Gölge Oyunları Festivali, 29 Kasım-3 Aralık 2005, Bursa (Bursa Belediye Başkanlığı, Bursa Kültür Sanat ve Turizm Vakfı’nın  işbirliği ile).

Festivallerde gösterilerin yanı sıra sergi, söyleşi, atölye çalışmaları, tarihi ve turistik yerlere geziler gibi değişik etkinlikler yapılmaktadır. Yurtdışından gelen gruplara karagöz ve kukla sanatımızı, ülkemizi tanıtan kitap ve broşürler verilmektedir.
Tanıtım çalışmalarından biriside sanatçılarımızı yurt dışında yapılan önemli kukla ve gölge oyunları festivaline göndermek. Daha önceki yıllarda bu festivallere Kültür Bakanlığı’ nın görevlendirmesiyle sanatçılarımız gönderilerek Karagöz sanatımızın tanıtılması sağlanıyordu. Ancak son yıllarda bu uygulama gerçekleştirilememektedir. Dışişleri Bakanlığı kanalıyla gelen davetiyeler Kültür Bakanlığına iletilmekte ve duyurusu yapılmamaktadır. UNIMA Merkezlerinden Merkezimize gelen davetiyeler sanatçılara iletilmekte ancak sanatçılar finansör bulamadıkları,  kendi olanakları da yeterli olmadığı için festivallere katılamamaktadır. Dolayısıyla bu yolla yapmış olduğumuz tanıtım  gerçekleştirilememektedir. Bu boşluk sanatçıların kişisel dostlukları ile yurt dışındaki dernek ve vakıf türü kuruluşlarla kurdukları irtibat sonucu davet edilmeleriyle gideriliyor gibi görülse de sanatçıların ve yapılan gösterilerin niteliği bu tanıtımı tartışılır hale getirmektedir. Bu şekilde yurtdışına giden sanatçıların  gösterilerini izleyen yabancı dostlarımızdan aldığımız izlenimler ne yazık ki Karagöz sanatımızın tanıtımına olumsuz etki yaptığı yönündedir.

Bir diğer tanıtım çalışmamızda 1996 yılından bu yana her yıl verdiğimiz Geleneksel Türk Tiyatrosuna Hizmet Ödülleri dir. Yıl içerisinde Geleneksel Türk Tiyatrosunun araştırılması, yaşatılması, tanıtılması, geliştirilmesi için başarılı çalışmalar yapan kişi, kurum ve kuruluşlar belirlenerek ödüller veriliyor. Manevi değeri olan bu ödülle çalışmalar teşvik edildiği gibi düzenlenen tören ve etkinliklerle konu gündemde tutulmuş oluyor.

Bunların dışında Merkezimiz tanıtım çalışmaları çerçevesinde Prof. Dr. Metin And ve Tuncay Tanboğa’yı UNIMA Şeref Üyeliğine seçtirerek iki önemli olayı gerçekleştirmeyi başardı. UNIMA Genel Kongrelerinde, kukla ve gölge sanatı konusundaki başarılı çalışmalarıyla tanınan kişiler Milli Merkezlerin teklifi, kongre üyelerinin oylarıyla UNIMA Şeref Üyesi seçilirler. Merkezimiz 1996 yılında Macaristan’ın başkenti Budapeşte’de yapılan kongrede Karagöz Sanatçısı Tuncay Tanboğa ( Hayali Torun Çelebi) yı, 2000 yılında da Almanya’nın Magdeburg kentinde yapılan kongrede Prof. Dr. Metin And’ı şeref üyeliği için  aday göstererek seçilmelerini sağladı.       

Festivallerin dışında olanaklarımız ölçüsünde Ankara’ da gerçekleştirdiğimiz Karagöz Günleri de gösteriler, konferanslar, söyleşiler ve sergiler düzenleyerek  Karagöz’ü tanıtmaya çalıştığımız etkinliklerimiz arasındadır.

Karagöz Haftası-Günleri
1- Karagöz Haftası, 20-24 Aralık 1997, Ankara,
2- Karagöz Günleri, 6-7 Aralık 1999, Ankara,
3- Karagöz Günleri, 26-28 Aralık 2001, Ankara – İstanbul,
4- Karagöz Günleri, 26-28 Aralık 2002, Ankara,
5- Karagöz Günleri, 8-11 Aralık 2004, Ankara,

Etimesgut Emlak Arsa Ofisi

DİĞER ÇALIŞMALAR

a)Geleneksel tiyatro sanatçılarının, Kültür Bakanlığının özel tiyatrolara yaptığı yardımdan yaralanmaları için, yardım yönetmeliğine dahil edilmelerini sağlamıştır.

b)Üniversiteler ve yüksekokulların konservatuvar ile tiyatro bölümlerinde geleneksel Türk tiyatrosu konularında teorik ve uygulamalı dersler konulması için girişimlerde bulunmaktadır. Bazı üniversitelere seçmeli ders olarak konması sağlanmıştır.

c)Geleneksel Türk Tiyatrosunun yaşatılmasına ve tanıtılmasına emeği geçen ve ebediyete intikal eden sanatçı ve bilim adamları için anma törenleri düzenlenmektedir. Yaşayanlara ise ödüller vererek çalışmalarını teşvik etmektedir.

ç)Yurtdışındaki kukla sanatıyla ilgili çalışmaları ve gelişmeleri sanatçılarımıza, yurtiçindeki çalışmaları ise UNIMA Genel Merkezi ile diğer UNIMA Merkezlerine bildirmektedir.

d) Dünyanın bir çok ülkesinde yapılan festivallerden sanatçılarımızı haberdar ederek, resmi kurumlarla işbirliği içersinde sanatçılarımızın bu festivallere katılmalarını sağlamaktadır.

Bunların dışında sürekli gösteriler için yer temini, geleneksel tiyatro müzesi açılması, arşiv ve kütüphane oluşturulması konusundaki çalışmaları sürdürmektedir.

SEMİNER VE KURSLAR

EĞİTİM ÇALIŞMALARI

       Eğitim çalışmalarımız mevcut sanatçıların eğitimi ve yeni sanatçılar yetiştirmek amacıyla kurslar şeklinde olmaktadır. Sanatçıların eğitimiyle ilgili çalışmalardaki amacımız sanatçıların bir birlerini daha yakından tanımalarını, sanatsal açıdan gelişmelerini ve bilgi alışverişinde bulunmalarını sağlamaktır. Bu çerçevede;

       a)    Karagöz ve Kukla Sanatçılarının Eğitim Semineri, 1994/İstanbul,

       b)    Karagöz Eğitim Semineri, 13 Mart – 12 Nisan 2000, Bursa,

       c)    Karagöz Eğitim Semineri, 6-8 Şubat 2006, Ankara,

gerçekleştirildi.

       Bilindiği gibi ülkemizde Karagöz ve kukla sanatçıları önceleri usta – çırak eğitimi ile yetişirken son yıllarda açılan kurslarda yetişmeye başladılar. Merkezimiz de ikisi Kültür Bakanlığı ile işbirliğinde olmak üzere değişik tarihlerde Karagöz Oynatım seminerleri ve kursları açtı.

       a)Karagöz Çıraklık Eğitim Semineri, 1994/Bursa,

       b)Karagöz Oynatım Semineri, 1996/Bursa,

       c)Karagöz Oynatım Semineri,1997/Bursa,

       ç) Karagöz Oynatım Kursu 19 Mart – 15 Mayıs 2006, Ankara.

       Bu kurslarda yetişen kişiler usta sanatçılardan da yardım alarak sanatlarını geliştirmeye çalışıyorlar.

Kurslarla sanatçı yetiştirmenin iyi bir yöntem olmadığını elbette biliyoruz. Ülkemizde  akademik düzeyde kukla ve gölge tiyatrosu eğitimi veren okul bulunmadığı için bu kursları düzenlemek zorunda kalıyoruz. Oysa kukla ve gölge tiyatrolarının gelişmiş olduğu Polonya, Rusya, Macaristan, Romanya, Bulgaristan, Fransa, Amerika Birleşik Devletleri gibi ülkelerde kukla ve gölge tiyatrosu eğitimi veren bölümler, akademiler ve enstitüler bulunmaktadır. Buralarda kukla tasarımı, yapımı, oynatımı, gölge tekniği, müzik, ses eğitimi, kukla tarihi, sanat sosyolojisi, psikoloji, yazarlık ve benzeri konularda çok yönlü eğitim alarak yetişen sanatçılar kukla ve gölge sanatını sevilerek, ilgiyle izlenen bir tiyatro haline getirmektedirler. Üniversitelerimizin birinde kukla ve gölge tiyatrosu bölümünün açılması, en azından Tiyatro bölümlerinden birinde kukla ve gölge tiyatrosu eğitiminin verildiği branş oluşturulmasını birkaç kez Yüksek Öğretim Kurulu’ndan istedik ama olumlu bir sonuç alamadık. En son birkaç gün önce isteğimizi yine bildirdik, umarım bu kez sevindirici bir sonuç alırız.

UNIMA TÜRKİYE MİLLI MERKEZİ
YAYINLARI

                                                                    Mevlüt ÖZHAN

       UNIMA Türkiye Milli Merkezi  Temmuz 1995 yılında “Karagöz” adlı haber bülteniyle yayın çalışmalarına başlamıştır. Türkiye’de Karagöz ve kukla alanında çalışan kişi, kurum ve kuruluşların birbirlerini daha yakından tanımalarına, bilgi alışverişinde bulunmalarına, kukla ve gölge oyunu sanatını estetik ve teknik yönden daha ilerilere götürecek çözümler üretmelerine, çalışmalarını duyurmalarına, başka ülkelerdeki kukla ve gölge sanatıyla ilgili çalışmalar konusunda bilgilenmelerine katkıda bulunmak amacıyla yayın hayatına başlayan bülten üç ayda bir çıkartılmaya başlanmıştır. Sahipliğini şahsımın, yayın yönetmenliğini Hayrettin İvgin’in yaptığı bültenin en son 22. sayısı yayınlanmıştır. Bültenin,ilk dört sayısı dörder, 18 ve 21.sayıları 16 şar, 22. sayısı 24 sayfa, diğer sayıları 8 sayfa olarak yayınlanmıştır. Maddi kaynak sıkıntısından dolayı bültenin yayını hedeflendiği gibi üç ayda bir gerçekleştirilememiştir. Karagöz Bülteninde kukla ve gölge oyunu sanatıyla ilgili yazılar, UNIMA Genel Merkezinin, Milli Merkezimizin, sanatçıların,  kurum ve kuruluşların yaptıkları çalışmalarla ilgili haberler, yayın tanıtımları, uluslar arası festivallerle ilgili duyurular ve haberler yer almaktadır. Ücretsiz olarak dağıtımı yapılan bülten, üyelerimize, İl Kültür Müdürlüklerine, ilgili kurum, kuruluş ve kişilere gönderilmektedir. Elimizde olan sayıları isteyenlere posta giderlerini karşılamaları koşuluyla ücretsiz gönderilebilir. 

       Karagöz Boyama Kitabı: Türk gölge tiyatrosu Karagöz’ü çocuklara tanıtmak amacıyla hazırlanan boyama kitabı 1999 yılında yayınlanmıştır. 16 sayfadan oluşan kitabın ilk sayfasında Karagöz hakkında kısaca bilgi verilmekte, diğer sayfalarda da  Karagöz, Hacivat Bebe Ruhi, Anadolulu tipleriyle, tulumbacılar, faytonla gezinti yapan kişiler ve limon ağacının göstermeliklerinden oluşan toplam yedi adet renkli resim, karşı sayfalarında bu resimlerin çizimleri bulunmaktadır. 20x27,5 santimetre ebatlarındaki kitabın ön ve arka  kapağında Karagöz’ün başı ve şapkasını gösteren çizimler bulunmaktadır. Kitabın içindeki resimler ve çizimler Sanatçı Orhan Kurt’un koleksiyonundan alınmıştır.